In theorie zou iedere afdeling waardevolle puzzelstukjes moeten leveren aan het centrale dataplatform, waar alle inzichten bij elkaar komen, terwijl in werkelijkheid alles voelt alsof het maar losjes naast elkaar ligt. Het data-platform schiet tekort, het centrale team is continu overbelast, en de business moppert dat alles te traag gaat. In zo’n setting kan het data mesh principe een uitkomst bieden!
Wat is data mesh eigenlijk?
Data mesh draait om het concept dat ieder domein ervoor zorgt dat hun eigen data als product aangeboden kan worden. In plaats van één centraal datateam dat alle domeinen bedient, van verzamelen tot ontsluiten en beheren, doet ieder domein dat zelf. Marketing, operations en finance zijn niet langer alleen producenten van data, maar ook de eigenaren ervan. Ze verzorgen alles: van kwaliteit, documentatie, vindbaarheid tot veiligheid. Het centrale team is niet meer de eigenaar van alle datalogistieke processen, maar faciliteert: met standaarden, tooling en best practices. Zo wordt de centrale bottleneck weggehaald.
Data mesh is geen buzzword, maar een serieuze shift: het gaat om domeingericht eigenaarschap, data als product, selfservice infrastructuur én federated governance. Het klinkt misschien theoretisch, maar in de praktijk blijkt het de sleutel om data écht bruikbaar, betrouwbaar en waardevol te maken.
Hoe ziet dat eruit in de praktijk?
Stel je voor: marketing publiceert een dataset met campagneresultaten, operations maakt een realtime voorraaddataset beschikbaar en finance deelt transactionele data. Elk domein zorgt dat die dataset helder is: je kunt hem vinden, vertrouwen en via duidelijke documentatie gebruiken. Dat vergt een data self-service platform, want uiteraard wil niemand dat ieder domein zelf zware pipelinecode moet schrijven of infrastructuur moet beheren.
In zo’n platform zien we vaak tooling als dbt/Airflow of Databricks voor het bouwen van pipelines. Voor het catalogiseren en inzichtelijk maken van data gebruiken teams tools als Collibra of DataHub. Het centrale team regelt zaken als toegang, monitoring en kwaliteitsregels, maar geeft teams wel de vrijheid om hun eigen products te maken.
Wat zijn de valkuilen?
De eerste misvatting is dat data mesh vooral een technische verandering is, terwijl het in de kern veel meer cultureel en organisatorisch is. Domeinteams moeten echt in staat gesteld worden om data als product te leveren, met alle verantwoordelijkheden die daarbij horen. Dat vraagt motivatie, vaardigheden en duidelijke incentives.
Een andere uitdaging is governance. Hoe zorg je dat marketing, finance en operations niet ieder hun eigen klant-definitie hanteren? Of dat omzet in drie verschillende varianten bestaat? Data mesh werkt met federated governance: zodat standaarden en naming conventions centraal zijn, maar domeinen ruimte hebben voor eigen keuzes. Tools voor lineage, catalogusbeheer en kwaliteits monitoring worden dan cruciaal.
Daarnaast moet je infrastructuur schaalbaar zijn. Domeinteams moeten pipelines kunnen draaien, snel en zelfstandig. Tegelijkertijd wil je geen wildgroei aan tools. Daarom zien we vaak een centrale cloudomgeving, bijvoorbeeld Snowflake, Databricks of BigQuery, met standaardbouwstenen, waarin domeinen hun eigen ‘ruimte’ krijgen.
Waar zie je dit vandaag de dag?
Data mesh past uitstekend in de trend van cloud-native platforms en het (eindelijk) afscheid nemen van de moeizame data lakes. Organisaties willen metadata-management, data observability en geautomatiseerde governance. Precies wat je nodig hebt in een mesh-aanpak.
AI en ML worden beter als je domeinrijke data van hoge kwaliteit hebt. En leveranciers springen daarop in: veel tooling (van Azure tot open source) krijgt nu functies voor lineage, data contracten, en mesh-vriendelijke architectuur.
Wat levert het op?
Als je data mesh goed uitrolt, verandert er echt iets. Domeinen leveren betrouwbare dataproducten, andere teams kunnen sneller innoveren, en het centrale team ligt niet langer vast door bureaucratische requests. Het wordt schaalbaar, wendbaar en menselijker.
Toekomstvisie? De komende jaren zal blijken welke organisaties data mesh echt laten werken. Halfslachtige pilots horen misschien tot de praktijk. Maar voor wie het goed doet, voelt die puzzel straks wél als waardevolle bouwstenen. Niet moeizaam, maar modulair en krachtig.